Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM): welke soorten zijn er en wanneer gebruik je ze?

Veilig werken begint bij een goede voorbereiding. Werk je op de bouw, in het magazijn, je eigen werkplaats of aan een klus in huis? Dan loop je risico’s die je niet altijd ziet aankomen. Denk aan rondvliegende deeltjes, hard lawaai of een gladde vloer. 

Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) beschermen je tegen deze risico’s. Welke PBM je nodig hebt, hangt af van je werk. In deze blog lopen we de verschillende beschermingsmiddelen met je door: van hoofdbescherming, bescherming voor ogen en oren, gelaatsbescherming, ademhalingsbescherming, handbescherming tot voetbescherming en kniebescherming. Zo weet je straks precies wat jij nodig hebt.

Wat zijn PBM en waar staat de afkorting voor?

PBM staat voor persoonlijke beschermingsmiddelen, een verzamelnaam voor alle uitrusting die je gebruikt om letsel of gezondheidsproblemen te voorkomen tijdens je werk. Denk aan een veiligheidsbril die voorkomt dat er splinters in je ogen komen, of gehoorbescherming tegen het lawaai van machines.

Strenge Europese regels (de PBM-verordening (EU) 2016/425) bepalen aan welke eisen persoonlijke beschermingsmiddelen moeten voldoen. Daarbij worden PBM ingedeeld in drie risicocategorieën:

1. Categorie I voor minimale risico’s

2. Categorie II voor middelhoge risico’s die niet onder categorie I of III vallen

3. Categorie III voor risico’s met zeer ernstige gevolgen, zoals dodelijke gevolgen of onomkeerbare schade aan de gezondheid. 

Voor jou is vooral belangrijk: welke bescherming heb je nodig tijdens voor jouw werk? 

Wat is een veiligheidsklasse?

Een veiligheidsklasse is een klasse die aangeeft aan welke beschermingseisen een werkschoen voldoet, vastgelegd in de Europese norm EN ISO 20345. Deze norm is in 2022 herzien met uitgebreidere klassen en subcodes. Hoe hoger de klasse, hoe meer bescherming de schoen biedt.

Daarnaast kan een schoen meerdere extra aanduidingen hebben, zoals SR of FO. Deze aanduidingen staan samen met de hoofdklasse op het schoenlabel.

Basisvereisten: waar elke veiligheidsschoen aan voldoet

Elke werkschoen die onder EN ISO 20345 valt, voldoet minimaal aan een aantal basiseisen. Dit geldt voor alle veiligheidsklassen, ongeacht welke letter erachter staat:

• Een veiligheidsneus die je tenen beschermt tegen stoten en vallende voorwerpen.

• Een antislipzool voor grip op verschillende ondergronden.

• Een gesloten hiel, zodat je voet volledig omsloten blijft.

• Een antistatische zool, die statische elektriciteit afvoert.

• Een schokabsorberende hak voor meer comfort tijdens lange werkdagen.

• Een olie- en zuurbestendige zool.

Deze eigenschappen vormen ook de basis van veiligheidsklasse S1. 

Welke veiligheidsklasse heb ik nodig?

Dat hangt af van drie dingen: hoeveel penetratiebescherming, waterafstoting en welke vorm (schoen of laars) jouw werk vraagt. Onderstaande tabel zet dat voor je op een rij:

Tip van Van Cranenbroek: "Werk je veel op je knieën? Let dan goed op de afkorting SC in de veiligheidsklasse (kruipneus): dit is een extra beschermende laag over de neus van je werkschoen en voorkomt slijtage wanneer je veel op je knieën zit of kruipt."

Veiligheidsklassen uitgelegd

S1P: basisbescherming tijdens droog werk

Een S1P-werkschoen beschikt over alle basisvereisten van S1, aangevuld met penetratiebescherming in de tussenzool. Bij Van Cranenbroek vind je dit zowel in een stalen uitvoering (S1P), als in een niet-metalen uitvoering (S1PL en S1PS). S1PL is daarbij getest met een spijker van 4,5 mm, de S1PS met een spijker van 3 mm.

Een S1P-werkschoen is niet waterafstotend. Daarom zijn deze werkschoenen vooral geschikt voor werk in droge omstandigheden, zoals in een werkplaats of magazijn. Bekijk hier het werkschoenassortiment voor de S1P- en S1PL-modellen.

S3: de meest gekozen klasse voor bouw en industrie

Een S3-werkschoen biedt alles wat S1P biedt, aangevuld met een waterafstotend bovenlaag. Hierdoor krijg je niet direct natte voeten bij een bui of een vochtige ondergrond. Het is de meest gekozen klasse onder  professionals in de bouw en klussers, en de meest veelzijdige veiligheidsklasse binnen het assortiment.

De S3S- en S3L-werkschoenen hebben ook een niet-metalen tussenzool die de schoenen een stuk lichter en flexibeler maakt. Ook deze varianten zijn getest op verschillende spijkerformaten.

S5: waterdichte bescherming bij de werklaarzen

Een S5-werklaars is volledig waterdicht en heeft een stalen penetratiebescherming in de tussenzool. Wij bieden deze veiligheidsklasse alleen aan in een werklaars. Sta je vaak in de modder, in het water of op een drassige ondergrond? Dan biedt een gewone werkschoen onvoldoende bescherming, en is een S5-werklaars de juiste keuze.

Bekijk het aanbod veiligheidslaarzen. Twijfel je nog steeds welke klasse bij jou past? Start de keuzehulp en vind in een paar stappen de werkschoen die bij jouw werk past.

Extra aanduidingen uitgelegd

Naast de hoofdklasse zie je vaak nog een paar losse letters op het etiket staan. Deze letters vertellen je iets extra's dat niet in elke klasse standaard zit. Een schoen kan ook meerdere codes tegelijk combineren. 

Veelgestelde vragen over veiligheidsklassen

Wat is het verschil tussen S1P en S3?

S1P biedt basisbescherming inclusief penetratiebescherming, maar zonder waterafstotendheid. Van Cranenbroek biedt die basis altijd aan, aangevuld met penetratiebescherming, veiligheidsklasse S3 voegt daar waterafstotendheid aan toe.

Biedt Van Cranenbroek ook klasse S5-werkschoenen aan?

Bij Van Cranenbroek zit S5 specifiek bij de werklaarzen. Zoek je waterafstotendheid in een model, kijk dan naar veiligheidsklasse S3.

Wat betekent ESD bij werkschoenen?

ESD staat voor Electrostatic Discharge, in het Nederlands elektrostatische ontlading. Een ESD-schoen voert elektrostatische lading gecontroleerd af. Dit is belangrijk bij werkzaamheden met gevoelige elektronische componenten, omdat ongecontroleerde elektrostatische ontlading deze componenten kan beschadigen. De meeste veiligheidsschoenen beschikken standaard over antistatische eigenschappen. ESD is echter een aanvullende eigenschap: een schoen is niet automatisch ESD-gecertificeerd omdat deze antistatisch is.

Is een bepaalde veiligheidsklasse verplicht op de werkvloer?

Welke veiligheidsklasse verplicht is, bepaalt je werkgever op basis van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). De PBM-verordening 2016/425 regelt alleen of een schoen op de markt gebracht mag worden, niet welke klasse je op de werkvloer moet dragen. De verplichting op jouw werkplek bepaalt je werkgever.