Werkkledig voor de bouw: eisen, PBM en checklist

Stof, lawaai, vallende voorwerpen, verkeer en wisselende weersomstandigheden: op een bouwplaats krijg je met verschillende risico's te maken. Daarom is het belangrijk om de juiste werkkleding en persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) te dragen.

Goede werkkleding voor de bouw is slijtvast, biedt bewegingsvrijheid en zorgt voor voldoende zichtbaarheid wanneer dat nodig is. Daarnaast gebruik je de PBM die bij jouw werkzaamheden horen, zoals een veiligheidshelm, werkhandschoenen en veiligheidsschoenen.

In dit artikel lees je welke werkkleding en PBM je in de bouw nodig hebt, aan welke eisen ze moeten voldoen en waar je op let bij het kiezen van de juiste uitrusting. Met de checklist onderaan controleer je eenvoudig of je alles bij je hebt.

In het kort

• Verplichtingen: welke werkkleding en PBM je moet dragen, hangt af van de risico's op de werkplek, de RI&E en de bouwplaatsregels.

• Slijtvastheid: kies een werkbroek met versteviging op slijtgevoelige plekken, zoals de knieën en zakken.

• Zichtbaarheid: werk je in de buurt van verkeer of voertuigen? Dan kan veiligheidskleding volgens EN ISO 20471 nodig zijn.

• Bewegingsvrijheid: stretch en kniezakken maken het werken op de bouw comfortabeler.

• Bescherming: denk aan een veiligheidshelm, veiligheidsbril, gehoorbescherming, stofmasker, werkhandschoenen en passende veiligheidsschoenen.

Is werkkleding in de bouw verplicht?

Op een bouwplaats gelden vaak specifieke regels voor werkkleding en persoonlijke beschermingsmiddelen. Denk aan een veiligheidshelm, veiligheidsschoenen en veiligheidskleding. Welke bescherming je precies nodig hebt, hangt af van de werkzaamheden en de risico's op de werkplek.

Je werkgever brengt deze risico's in kaart met een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Op basis daarvan bepaalt hij welke maatregelen en PBM nodig zijn. Zo sluit de bescherming aan op het werk dat je uitvoert.

Wat zegt de Arbowet?

De Arbowet legt verantwoordelijkheden bij zowel de werkgever als de werknemer. De werkgever moet zorgen voor een veilige werkomgeving en risico's zo veel mogelijk bij de bron aanpakken. Denk bijvoorbeeld aan afzuiging om stof te beperken of hekwerk om valgevaar tegen te gaan.

Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn nodig wanneer risico's niet voldoende met andere maatregelen kunnen worden voorkomen of beperkt.

De werkgever bepaalt op basis van de RI&E welke PBM nodig zijn. Hij stelt de benodigde beschermingsmiddelen in principe kosteloos beschikbaar, zorgt voor passende voorlichting en maakt afspraken over onderhoud en vervanging.

Als werknemer ben je verplicht om de verstrekte PBM op de juiste manier te gebruiken en de veiligheidsvoorschriften op te volgen. Dit staat onder andere in artikel 11 van de Arbowet.

Bouwplaatsregels: wat geldt op jouw bouwplaats?

Naast de RI&E gelden op veel bouwplaatsen aanvullende veiligheidsregels. Hierin staat bijvoorbeeld welke PBM iedereen op de locatie moet dragen. Denk aan een veiligheidshelm en veiligheidsschoenen.

Werk je in de buurt van verkeer, rijdende machines of voertuigen? Dan kan veiligheidskleding met hoge zichtbaarheid noodzakelijk zijn. Ook bij werkzaamheden in het donker speelt zichtbaarheid een belangrijke rol.

Controleer daarom altijd welke regels gelden op jouw bouwplaats en volg de instructies van je werkgever of de verantwoordelijke op locatie.

Klus je voor jezelf?

Ook als je thuis aan het verbouwen bent, kun je te maken krijgen met stof, lawaai, vallende materialen en scherpe voorwerpen. Je bepaalt dan zelf welke beschermingsmiddelen je gebruikt, maar het is verstandig om dezelfde risico's serieus te nemen als op een professionele bouwplaats.

Gebruik de checklist onderaan dit artikel om te controleren welke werkkleding en PBM bij jouw klus passen.

De Europese PBM-verordening: waar moet een beschermingsmiddel aan voldoen?

De Arbowet bepaalt onder andere welke verantwoordelijkheden werkgevers en werknemers hebben voor veilig werken. De Europese PBM-verordening stelt eisen aan persoonlijke beschermingsmiddelen zelf.

PBM die onder deze verordening vallen, moeten aan de toepasselijke eisen voldoen voordat ze op de markt worden gebracht. Denk aan veiligheidshelmen, veiligheidsbrillen en veiligheidsschoenen.

Let bij het kiezen van beschermingsmiddelen daarom niet alleen op het model of het draagcomfort, maar ook op de normering en de bescherming die het product biedt.

Meer weten? Lees ook ons artikel over persoonlijke beschermingsmiddelen.

Aan welke eisen moet werkkleding in de bouw voldoen?

Werkkleding voor de bouw moet tegen een stootje kunnen, voldoende bewegingsvrijheid bieden en je zichtbaar maken wanneer dat nodig is. Ook de weersomstandigheden spelen een rol, zeker als je veel buiten werkt.

Slijtvast: versteviging op plekken die het eerst slijten

Een werkbroek krijgt tijdens het werken flink wat te verduren. Vooral de knieën, zakken en broekspijpen zijn gevoelig voor slijtage. Kies daarom een werkbroek met extra versteviging op deze plekken.

Bij Van Cranenbroek vind je verschillende werkbroeken met verstevigde knieën. De Cratex Pro Line heeft bijvoorbeeld Cordura-stof op slijtgevoelige delen. Dat maakt deze versteviging geschikt voor plekken die tijdens het werk extra belast worden.

Werk je regelmatig op je knieën? Kies dan een werkbroek met kniezakken. Hierin plaats je kniestukken die extra demping bieden wanneer je op een harde ondergrond werkt.

Zichtbaar: veiligheidskleding volgens EN ISO 20471

Werk je in de buurt van verkeer, voertuigen of rijdende machines? Dan is het belangrijk dat anderen je op tijd zien. Veiligheidskleding met hoge zichtbaarheid helpt daarbij.

De norm EN ISO 20471 geldt voor kleding met hoge zichtbaarheid. Deze kleding combineert fluorescerend materiaal met reflecterend materiaal, zodat je zowel overdag als bij weinig licht beter opvalt.

Welke zichtbaarheidsklasse je nodig hebt, hangt af van de werkzaamheden, de omgeving en de geldende veiligheidsvoorschriften. Controleer daarom welke klasse voor jouw situatie vereist is en kijk naar de normering van het product.

Een veiligheidsjas met hoge zichtbaarheid kan praktisch zijn wanneer je ook bescherming tegen wind of regen nodig hebt. Een veiligheidshesje trek je eenvoudig over je eigen werkkleding aan.

Bewegingsvrijheid: stretch tijdens het bukken, reiken en knielen

Op de bouw ben je voortdurend in beweging. Je bukt, reikt, klimt en knielt. Werkkleding moet daarom voldoende bewegingsvrijheid bieden.

Een werkbroek met stretch beweegt gemakkelijker met je mee. Sommige modellen hebben stretch in bepaalde delen van de broek, terwijl andere modellen 4-way stretch bieden. Dat betekent dat de stof in vier richtingen kan meerekken.

Ook bij je bovenkleding is bewegingsvrijheid belangrijk. Een softshell werkjas is een praktische keuze wanneer je een jas zoekt die met je bewegingen meebeweegt en bescherming biedt tegen wind en lichte regen.

Controleer altijd de productomschrijving om te zien welke stretch eigenschappen een model heeft.

Weerbestendig: van softshell tot regenjas

Werk je veel buiten? Dan is het verstandig om je werkkleding aan te passen aan het weer. Met verschillende lagen kun je je kleding afstemmen op de temperatuur en de omstandigheden.

• Softshell werkjas: geschikt voor winderige omstandigheden en lichte regen. Softshell is doorgaans winddicht en waterafstotend, maar niet altijd volledig waterdicht.

• Gevoerde werkjas: biedt extra warmte tijdens koude werkdagen.

• Regenjas: kies een model dat geschikt is voor langdurige regen wanneer je droog wilt blijven. De gebruikte materialen, coating en naden bepalen hoe goed de jas water tegenhoudt.

Door je werkkleding op het weer af te stemmen, werk je comfortabeler en ben je beter voorbereid op wisselende omstandigheden.

Welke PBM heb je nodig in de bouw?

PBM staat voor persoonlijke beschermingsmiddelen. Dit zijn producten die je beschermen tegen risico's tijdens het werk. Welke middelen je nodig hebt, hangt af van de werkzaamheden, de werkomgeving en de uitkomst van de RI&E.

In de tabel hieronder zie je welke PBM op de bouw vaak worden gebruikt en op welke normen je kunt letten.

Let op: niet iedere bouwplaats vraagt om dezelfde PBM. Ook de normering alleen zegt niet dat een product voor iedere situatie geschikt is. Controleer welke bescherming je nodig hebt en volg de veiligheidsvoorschriften op je werkplek.

Twijfel je welke werkschoenen bij jouw werk passen? Lees dan ons artikel over de veiligheidsklassen van werkschoenen of gebruik de keuzehulp op de werkschoenenpagina.

Is werkkleding in de bouw verplicht?

Met deze checklist controleer je of je de belangrijkste werkkleding en PBM voor jouw werkzaamheden hebt. Welke onderdelen je daadwerkelijk nodig hebt, hangt af van de risico's, de RI&E en de bouwplaatsregels.

• Veiligheidshelm: bij risico op hoofdletsel of wanneer de bouwplaatsregels dit voorschrijven.

• Veiligheidsbril: bij zagen, schuren, slijpen of andere werkzaamheden waarbij deeltjes kunnen vrijkomen.

• Gehoorbescherming: bij schadelijk lawaai van machines of elektrisch gereedschap.

• Stofmasker: wanneer je tijdens het werk schadelijke stofdeeltjes kunt inademen.

• Werkhandschoenen: passend bij het materiaal waarmee je werkt en de risico's op je werkplek.

• Veiligheidskleding: bij werkzaamheden waarbij hoge zichtbaarheid vereist is.

• Werkshirt en werktrui: voor dagelijks gebruik en om met laagjes in te spelen op wisselende temperaturen.

• Werkjas: kies bijvoorbeeld een softshell voor wind en lichte regen, een gevoerde jas voor kou of een regenjas voor natte omstandigheden.

• Werkbroek: bij voorkeur slijtvast en voorzien van versteviging, kniezakken en eventueel stretch.

• Kniestukken: bij werkzaamheden waarbij je regelmatig op je knieën werkt.

• Werkschoenen: met een veiligheidsklasse die past bij de risico's op de werkplek.

• Werksokken: voor dagelijks gebruik en extra draagcomfort in je werkschoenen.

Controleer voor vertrek of je uitrusting compleet is en of je beschermingsmiddelen nog in goede staat zijn. Beschadigde of versleten PBM kunnen minder bescherming bieden.

Veelgestelde vragen over werkkleding in de bouw

Welke werkkleding is verplicht in de bouw?

Welke werkkleding en PBM verplicht zijn, hangt af van de risico's op de werkplek, de RI&E en de bouwplaatsregels. Op veel bouwplaatsen gelden voorschriften voor bijvoorbeeld veiligheidsschoenen en veiligheidshelmen. Volg altijd de instructies die voor jouw werkplek gelden.

Wie betaalt de PBM in de bouw?

Als je in loondienst werkt, stelt je werkgever de PBM die je nodig hebt om veilig te werken in principe kosteloos beschikbaar. De werkgever is ook verantwoordelijk voor passende voorlichting en afspraken over onderhoud en vervanging.

Is een veiligheidshelm verplicht op de bouw?

Ja. Als werknemer ben je verplicht de beschermingsmiddelen die je krijgt op de juiste manier te gebruiken en de veiligheidsinstructies op te volgen. Dit volgt onder andere uit artikel 11 van de Arbowet.

Welke werkschoenen heb je nodig voor de bouw?

Dat hangt af van de risico's en de regels op de bouwplaats. Een veiligheidshelm is nodig wanneer er risico bestaat op hoofdletsel en kan volgens de bouwplaatsregels verplicht zijn voor iedereen op de locatie. Controleer daarom altijd de voorschriften van jouw bouwplaats.

Welk stofmasker heb je nodig bij bouwstof?

Dat hangt af van het soort stof, de hoeveelheid stof en de werkzaamheden. Een FFP2- of FFP3-masker kan geschikt zijn voor bepaalde stofdeeltjes, maar niet ieder masker beschermt tegen alle soorten schadelijke stoffen.

Bij werkzaamheden zoals zagen, slijpen of slopen is het belangrijk om eerst te bekijken hoe je stofvorming bij de bron kunt beperken. Gebruik daarnaast de ademhalingsbescherming die bij het risico past.

Welk stofmasker heb je nodig bij bouwstof?

Werk je langs de weg of in de buurt van verkeer en voertuigen? Dan kan kleding met hoge zichtbaarheid volgens EN ISO 20471 nodig zijn.  Controleer daarom altijd welke eisen voor jouw situatie gelden.